Τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ) αποτελούν σύνολα κειμένων, χαρτών και διαγραμμάτων με τα οποία καθορίζονται το πρότυπο χωρικής οργάνωσης και ανάπτυξης, τα όρια πολεοδομικών ενοτήτων και οικισμών, οι χρήσεις γης, οι όροι και περιορισμοί δόμησης, το οδικό δίκτυο και τα δίκτυα υποδομών. Η έγκριση των ΤΠΣ γίνεται με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Μετά την έγκριση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων κάθε οικιστική, παραγωγική ή άλλη ανάπτυξη επιτρέπεται μόνον εφόσον είναι συμβατή με τις χρήσεις γης και τους λοιπούς όρους και περιορισμούς που καθορίζονται με αυτά, γεγονός που καθιστά τα ΤΠΣ καθοριστικά για την αξία των ακινήτων και τις δυνατότητες ανάπτυξης.
Η Ζώνη Οικιστικού Ελέγχου (ΖΟΕ) καθορίζεται γύρω από τα εγκεκριμένα όρια πόλεων και οικισμών με προεδρικά διατάγματα, με τα οποία τίθενται οι όροι και οι περιορισμοί χρήσεως γης και ιδιαίτερα το όριο εμβαδού κάτω από το οποίο δεν επιτρέπεται η κατάτμηση της γης. Με τον θεσμό αυτό επιτυγχάνεται ο έλεγχος των χρήσεων γης σε εκτός σχεδίου πόλεως περιοχές και αποτελεί θεσμό προληπτικού χαρακτήρα, αποσκοπώντας στην αποτροπή της άναρχης δόμησης και της αυθαίρετης οικοπεδοποίησης.
Στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης, θα εκπονηθούν τοπικά πολεοδομικά σχέδια για 700 δήμους ή δημοτικές ενότητες, θα προσδιοριστεί η οριοθέτηση των οικισμών σε 50 δημοτικές ενότητες, με την υλοποίηση της μεταρρύθμισης να έχει αρχικά προγραμματιστεί να ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025. Η έγκαιρη υποβολή των μελετών συνδέεται άμεσα με την επίτευξη οροσήμου του Ταμείου Ανάκαμψης με καταληκτική ημερομηνία την 30ή Απριλίου 2026, και η τήρηση του συγκεκριμένου οροσήμου αποτελεί προϋπόθεση για την ομαλή ροή της χρηματοδότησης. Η διαδικασία αυτή είναι κρίσιμη καθώς καθορίζει τον χωροταξικό σχεδιασμό και τις δυνατότητες ανάπτυξης των περιοχών για τα επόμενα χρόνια.
